Click vào ảnh để đóng

logo mobi
Trang chủ >> Gương sáng

Nguyễn Thị Duệ - Nữ trạng nguyên duy nhất khoa cử phong kiến Việt Nam

2016-05-23 14:20:34

Bà Nguyễn Thị Duệ quê ở Hải Dương, sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, có truyền thống hiếu học. Vốn là người thông minh, có nhan sắc nên mới hơn 10 tuổi, bà đã được nhiều nhà quyền quí đến xin hỏi cưới, nhưng bà không thuận.

Văn miếu Mao Điền, nơi thờ bà chúa Sao Nguyễn Thị Duệ.

Nguyễn Thị Duệ là người ở Kiệt Đặc (nay là phường Văn An), Thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.

Vốn là người thông minh, có nhan sắc nên mới hơn 10 tuổi, bà đã được nhiều nhà quyền quý đến xin hỏi cưới, nhưng gia đình không thuận. Năm 1592, chúa Trịnh Tùng đem quân đánh chiếm kinh đô Thăng Long, nhà Mạc chạy lên Cao Bằng. Nguyễn Thị Duệ cùng gia đình đi theo.

Là một người hiếu học, song luật lệ bấy giờ không cho phép con gái được học hành thi cử, Nguyễn Thị Duệ phải giả trai để dự việc đèn sách. Khoa thi Hội năm Giáp Ngọ (1594)[4] bà mang tên giả là Nguyễn Du đi thi và đỗ đầu khi tuổi vừa 20. Đến khi mở yến tiệc chiêu đãi các tân khoa, vua Mạc Kính Cung thấy vị tiến sĩ trẻ dáng vẻ mảnh mai, mặt mày thanh tú... nên dọ hỏi. Khi đã rõ chuyện, Nguyễn Thị Duệ không bị khép tội mà còn được vua khen ngợi...

Sau đó, vua vời bà vào cung để dạy các phi tần, rồi được tuyển làm phi: Tinh Phi (Sao Sa) và người ta quen gọi là "Bà Chúa Sao".

Năm 1625, quân Lê - Trịnh tiến lên Cao Bằng diệt nhà Mạc. Nguyễn Thị Duệ vào rừng ẩn náu, bị quân lính bắt được. Mến tài, vua Lê và chúa Trịnh vẫn cho bà trông coi việc dạy học trong vương phủ...Năm 70 tuổi, Nguyễn Thị Duệ xin về nghỉ nơi quê nhà.

Nguyễn Thị Duệ sống hơn 80 tuổi mới qua đời. Khi mất, người dân địa phương lập đền thờ, tôn bà làm phúc thần.

Khi còn làm việc quan, bà rất quan tâm đến việc thi cử, bồi dưỡng nhân tài. Phần lớn ở các kỳ thi đình, thi hội; tất cả bài vở đều qua tay bà chấm chọn. Mỗi tháng vài kỳ, bà cùng các bậc túc nho đến giảng dạy, ôn tập cho các sĩ tử. Ngoài ra, bà còn xin triều đình cấp nhiều mẫu ruộng tốt, cho canh tác lấy huê lợi, giúp đỡ học trò nghèo biết chăm chỉ.

Người ta còn truyền tụng câu chuyện: Thưở hàn vi, anh trai Nguyễn Thị Duệ bị người trong làng hãm hại, nhưng khi vinh hiển, bà không hề nghĩ đến thù riêng.

Một lần dự cuộc vui, Nguyễn Thị Duệ quen được hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc (vợ vua Lê Thần Tông). Từ đấy, bà thường cùng hoàng hậu đi lễ chùa, gặp các nhà sư thông tuệ, đạo hạnh; gặp gỡ các sĩ phu có tài, như Giang Văn Minh, Khương Thế Hiền...để hiểu rõ tình hình trong nước nhằm giúp vua, chúa kịp thời điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Do nhiều công lao, bà được thăng chức "Chiêu Nghi" hiệu là "Nghi Ái Quan".

Tuổi cao, Nguyễn Thị Duệ cáo quan về lại quê nhà, bà dựng am Đào hoa để có nơi đọc sách và bảo ban các sĩ tử trong làng.

Vua Lê giao cho bà số thuế hằng năm của tổng Kiệt Đặc để làm bổng lộc; chỉ dành một ít tiền chi dụng, còn bao nhiêu bà dành hết cho việc công ích và trợ giúp người nghèo.

Về sáng tác, theo Công dư tiệp ký của Vũ Phương Đề (1697-?), thì: Văn thơ của bà rất nhiều, nhưng nay không còn bài nào. Bà có làm bài Gia ký bằng Quốc âm thuật lại các việc riêng và tự ví mình như Bạc Thị.

Bài Gia ký có mấy câu rằng:

Kém gì một chút đảo điên,
So le Bạc Thị vốn duyên Hán hoàng.
Nữ nhi dù đặng có lề
Ắt là tay thiếp kém gì trạng nguyên.

Lịch sử Việt Nam vẫn còn rất nhiều vị trạng nguyên lỗi lạc. Ở họ không chỉ là sự thông minh, mà còn là ý chí, nghị lực vô cùng lớn lao để vượt qua những gian nan, thử thách. Họ chính là những tấm gương sáng cho con cháu đời đời noi theo.

 

Bình luận

Chưa có bình luận...

Gửi bình luận

Họ và tên

Nội dung

quang cao
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 13 tủ sách cho 3 trường tiểu học xã Hồng Thuận, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 42 tủ sách cho trường THCS Giao Thủy, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 14 tủ sách cho trường THCS Bạch Long, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 15 tủ sách cho trường THCS Bình Hòa, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 23 tủ sách cho trường THCS Hồng Thuận, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 11 tủ sách cho trường THCS Giao Thanh, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 6 tủ sách cho trường THCS Giao An, huyện Giao Thủy
Cựu học sinh Giao Thủy tài trợ 11 tủ sách cho trường THCS Giao Hương, huyện Giao Thủy
Nhóm doanh nhân trẻ huyện Nghĩa Hưng tài trợ tủ sách cho cả trường THCS và Trường Tiểu học TT Quỹ Nhất, huyện Nghĩa Hưng
Nhóm doanh nhân Rạng đông sống xa quê tài trợ tủ sách cho cả trường THCS và Trường Tiểu học TT Rạng Đông, huyện Nghĩa Hưng

Doanh nhân Vũ Thị Hương

Doanh nhân Vũ Thị Hương

Ths. Ngô Hồng Thắm

Ths. Ngô Hồng Thắm

Công ty Tuyến Ngọc

Công ty Tuyến Ngọc

Doanh nhân Trần Ngọc Anh

Doanh nhân Trần Ngọc Anh

Vũ Mạnh Chiến

Vũ Mạnh Chiến

Barack Obama – một ‘mọt sách’ nước Mỹ

Ngay từ khi theo học tại Đại học Occidental, Barack Obama đã đọc “cả tấn sách”.

Trần Đăng Khoa: 'Lúc nhỏ tôi toàn đọc trộm sách cấm của anh trai'

Kho sách của anh trai làm giáo viên và những câu chuyện kể của mẹ là kho tàng tri thức vô giá làm nên con người ông.

Nguyễn Thị Duệ - Nữ trạng nguyên duy nhất khoa cử phong kiến Việt Nam

Phần lớn ở các kỳ thi đình, thi hội; tất cả bài vở đều qua tay bà chấm chọn

​Lương Thế Vinh - Trạng Lường

Ông nổi tiếng về khả năng học mau thuộc, nhanh hiểu, và khả năng sáng tạo trong các trò chơi.

Mạc Đĩnh Chi - Lưỡng quốc Trạng nguyên

Ông không chỉ là trạng nguyên của Đại Việt mà còn được phong làm "Lưỡng quốc Trạng nguyên" (Trung Hoa và Đại Việt) khi sang sứ Trung Hoa thời nhà Nguyên.

Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Nam Định

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nam Định

Hội Khuyến học tỉnh Nam Định

 

Website được vận hành bởi

IC Community